7. oktobar: Granice licemjerja
Izraelska praksa oslobađanja pa ponovnog hapšenja palestinskih zatvorenika traje decenijama i postala je dio šire strategije kontrole nad okupiranim stanovništvom. Tokom posljednjih godina, naročito od početka invazije na Gazu, Izrael je pustio više od dvije hiljade palestinskih zatvorenika, uglavnom u okviru privremenih primirja i razmjena talaca. Međutim, brojni od tih oslobođenih ponovo su privedeni, često bez ikakve nove optužnice. Istraživanja pokazuju da je samo nakon razmjene za Gilada Shalita ponovo uhapšeno najmanje 229 osoba, a slični obrasci bilježe se i nakon kasnijih sporazuma. Takva praksa nije izuzetak, već kontinuitet politike koja seže do samih temelja izraelske države i posebno se institucionalizuje nakon 1967. godine kada su uvedeni mehanizmi tzv. administrativnog pritvora.
Administrativni pritvor omogućava izraelskim vlastima da Palestince zadrže mjesecima ili godinama bez podizanja optužnice, na osnovu „tajnih dokaza“. Na taj način hiljade ljudi bivaju zatočene u pravnom vakuumu u kojem nema ni suđenja ni presude, već samo neprekidno produžavanje pritvora. Trenutno se procjenjuje da je više od 3.000 Palestinaca u administrativnom pritvoru, uključujući žene i maloljetnike stare svega dvanaest godina. Prema podacima palestinskih organizacija, od početka druge intifade kroz izraelske zatvore je prošlo više od 13.000 djece. Hapšenja žena i djece imaju i dodatnu, psihološku funkciju – da slome moral zajednice i pokažu da niko, ni najnezaštićeniji, nije izvan domašaja sile.
Paradoks izraelske politike leži u tome da se oslobađanja često predstavljaju kao „gestovi mira“, dok ponovna hapšenja istih ljudi pokazuju da cilj nije pravda, nego kontrola. Time zatvor postaje mehanizam upravljanja palestinskim društvom: oslobađanje je privremeni predah, a pritvor stalno stanje. Oslobođeni zatvorenik ostaje obilježen i uvijek pod prijetnjom povratka iza rešetaka, bez obzira na to da li je učinio išta.
U javnom diskursu pritom se pravi oštra, ali duboko licemjerna razlika između Hamasovog uzimanja talaca i izraelskog sistema administrativnih pritvora. Kada Hamas zarobi izraelske civile ili vojnike, to se naziva otmicom; kada Izrael hapsi Palestince bez optužnice i bez prava na odbranu, to se zove sigurnosna mjera. Ipak, razlika je više formalna nego suštinska: Hamasovi postupci, koliko god brutalni, traju koliko i sam sukob, dok izraelski pritvori traju generacijama. Hamas otima pojedince; Izrael drži čitav narod u stanju permanentne zatočenosti.
Zato se može reći da je izraelski sistem pritvora zapravo institucionalizovani oblik otmice – s pečatom države, zakonima koji je opravdavaju i medijskim jezikom koji prikriva njegovu prirodu. U toj inverziji morala, Palestinac ne mora ništa učiniti da bi bio kriv; dovoljno je da postoji. I tako, dok svijet osuđuje svaku Hamasovu otmicu, rijetko se pita kako izgleda život pod režimom koji već sedam decenija koristi hapšenje, zatvor i strah kao najstabilniji oblik vlasti.
E.B. Neretljak
